به ابتدای سال تحصیلی که می رسیم، دانش آموزان و مخصوصا دانش آموزان مقطع پیش دانشگاهی در صدد خرید بهترین کتاب های تست هستند. البته اکثراً دانش آموزان در میان کتاب های رنگارنگ کنکور سردرگم می شوند. از این رو یا تمامی کتاب های موجود در بازار را تهیه می کنند و بعد ها از این بابت دچار مشکل می شوند و یا ترجیح می دهند رنگارنگ ترین کتاب را انتخاب کنند.  در این نوشته سعی شده تا با نگاهی متعادل، به بررسی کتاب های چهار انتشارات مطرح در زمینه ی شیمی کنکور بپردازم:

۱- کتاب های مبتکران (مهدس بازرگان)

می گویند مهندس بازرگانی (یا به قول کنکوری ها مهندس بازرگان) در ابتدا جزوه های خود را کنار پیاده رو های انقلاب می فروخته. چراکه هیچ انتشاراتی حاضر به چاپ کتب او نبوده است. این داستان مرا به یاد بهروز فروتن، بنیانگذار شرکت بهروز انداخت که ژیان قدیمی خود را در مقابل کارخانه پارک کرده و هر روز به همه نشان می دهد که از کجا به کجا می رسد.

گرچه مهندس بازرگانی این چنین نکرده اما فوق العاده انسان قابل احترامی است و سبک نگارش او سبک نگارش تمام کتاب های شیمی کنکور را عوض کرد. او با استفاده از تعابیر خلاقانه و کاریکاتور هایی که برای یک کنکوری کلافه از درس جذاب بودند، توانست مجموعه ای بنویسد که تا سال های سال پرفروش ترین مجموعه ی شیمی کنکور بود. البته از تست های خلاقانه ی استاد بازرگانی هم نمی توان گذشت.

او انتشارات مبتکران را با فروش کتاب هایش زیر و رو کرده اما حالا با گران شدن سال به سال کتاب ها، کمتر دانش آموزی به سمت خرید کتاب های مبتکران می رود. برای مثال مجموع قیمت کتاب های شیمی پیش دانشگاهی (۱) و (۲) این انتشارات به ۴۳۲۰۰ تومان می رسد. اگر شما بخواهید کتاب تست های دوم و سوم این انتشارات را نیز تهیه کنید باید ۵۸۵۰۰ تومان دیگر به مبلغ قبلی اضافه کنید (قیمت های سال تحصیلی ۹۳۴-۹۳). پس شما باید ۱۰۱۲۰۰ تومان فقط برای تست های مبتکران بپردازید. آن هم فقط شیمی. در ضمن مهندس بازرگانی کتاب های دیگری هم داد که در آن ها بیشتر به آموزش می پردازد و عده ای از دانش آموزان آن ها را هم تهیه می کنند که چون این عده کم تعداد هستند، ما قیمت این کتاب ها را نادیده می گیریم.

۲- انتشارات گاج

انتشارات گاج از آغاز فعالیت خود سعی کرد بهترین کتاب های کمک درسی را تهیه کند گرچه در بسیاری از موارد نتوانستند با کتاب های تست سایر انتشاراتی ها رقابت کنند. اما دو سه سالی هست که در کتاب های تست خود که سفید رنگ و با نام میکرو طبقه بندی مشهور بودند، تغییراتی داده و سعی کرده اند که کتاب هایی جذاب تر را روانه ی بازار کنند. کتاب های شیمی گاج هم از این قاعده مستثنا نیستند.

نثر خودمانی مهندس احمدی که به نوعی تقلید از نثر مهندس بازرگانی به نظر می رسد، شیوا و جذاب است. در کتاب های تست این انتشارات، به کنکور های خاج از کشور و شباهت آن به سؤالات کنکور های داخل توجه ویژه ای شده و سعی کرده اند که در پاسخ نامه، درسنامه های کامل و جامعی ارائه دهند و تا حد ممکن از تقلید از شیوه ی دیگر انتشاراتی ها پرهیز کنند. همچنین برای تبلیغ بیشتر آزمون های گاج هم، سؤالات این آزمون ها را در میان سؤالات کتاب ها گنجانده اند.

در کتاب های تست شیمی گاج، شما با انبوهی از تست ها با موضوعات مختلف و پاسخنامه هایی به نسبت کامل مواجه می شوید اما کتاب های گاج هم به دلیل افزایش قیمت روز افزون، چندان تفاوتی با کتاب های مبتکران ندارند. قیمت مجموعه های تست شیمی پیش دانشگاهی این انتشارات برابر با ۴۵۰۰۰ تومان است و اگر بخواهید تست های دوم و سوم گاج را نیز تهیه کنید باید ۶۱۰۰۰ تومان دیگر نیز بپردازید که در مجموع ۱۰۶۰۰۰ تومان می شود (بر اساس قیمت های سال تحصیلی ۹۴-۹۳). گاج هم مانند مبتکران کتاب های آموزشی جداگانه و گران قیمتی دارد که بنده از پرداخت به آن ها صرف نظر می کنم.

 ۳- خیلی سبز

خیلی سبز، خیلی قرمز یا هرچیز دیگری که اسمش را بگذارید، به قول خودشان ناشر کتاب های متفاوت کنکور هستند. گرچه باز هم در زمینه ی شیمی تا حدودی سبک نگارش و صفحه آرایی، تقلیدی از کتاب های شیمی مبتکران است اما تست ها و درسنامه های کتاب های خیلی سبز خیلی متفاوت تر از آن چیز هایی است که شما در کتاب های دیگر پیدا می کنید.

خیلی سبز با استفاده از نویسنده ی خلاقی چون دکتر محمد مرعشی و دکتر نیما سپهری سعی کرده است تا رقیبی برای مبتکران و گاج باشد و در این راه از گرافیست های خلاق در طراحی کارتون های کتاب و صفحه آرایی آن کمک گرفته است. خیلی سبزی ها! نه مثل گاج در کتاب هایشان تبلیغ آزمون هایشان را می کنند و نه مثل مبتکران سعی بر این دارند تا خود را بهترین جلوه بدهند.

اما کتاب های شیمی این انتشارات ایرادات تایپی بسیاری دارند و از بزرگترین معایب آن ها این است که سال به سال از زمین تا آسمان محتوای تازه ای را ارائه می دهند و این باعث می شود که اگر شما کتاب چاپ امسال را برای مقطع سوم خریدید، سال بعد پشیمان شوید که چرا چاپ بعدی را نخریده اید. همچنین کتاب های این مجموعه از کتاب های گاج و مبتکران گران تر هستند. قیمت کتاب های تست شیمی پیش دانشگاهی (چهارم) ۱ و ۲ این انتشارات در مجموع نزدیک به ۶۰۰۰۰ تومان و کتاب تست شیمی سوم (شیمی دوم خیلی سبز تا به این لحظه هنوز منتشر نشده است) آن ها ۳۱۰۰۰ تومان است. یعنی برای ۳ جلد کتاب باید ۹۱۰۰۰ تومان ناقابل تقدیم متفاوت ترین انتشاراتی کنکور کنید.

۴- کانون فرهنگی آموزش (قلم چی)

کانون از قدیمی ترین ناشران کتب آموزشی کشور است. زمانی که نه از مبتکران و نه از گاج و نه از متفاوت ترین انتشاراتی ها خبری بود، کانون کتاب هایی به نسبت ارزان قیمت را در اختیار دانش آموزان می گذاشت. در میان کتاب های این انتشارات، کتب آبی شیمی پیش دانشگاهی و شیمی پایه که شامل خلاصه درس ها و تست های کنکور های سراسری در کنار تعداد کمی از تست های تألیفی است، خود نمایی می کنند.

کانون در کتاب های آبی (کتاب هایی که شامل تست های کنکور های سراسری هستند)، از اضافه گویی پرهیز کرده و به جای درسنامه هایی که جای کتاب درسی را برای بچه ها می گیرند، خلاصه نکات هر مبحث را در جدول هایی مشخص آورده است. پاسخ تست ها هم اگرچه جامع و کامل نیست اما اگر دانش آموزی به طور کامل بر مباحث کتاب مسلط باشد، پاسخ هایی کمک کننده در اختیار دارد.

شما با کتاب های کانون نیازی نیست ۴ جلد برای شیمی تهیه کنید. ۲ جلد با عنوان های “سی سال کنکور شیمی پیش دانشگاهی” و “سی سال کنکور شیمی پایه” کافی هستند و قیمت مجموع این دو کتاب ۴۸۰۰۰ تومان می شود (بسیار کمتر از ۱۰۶۰۰۰ تومان کتاب های گاج).

در این متن سعی کردم تا خوبی ها و معایب کتب انتشاراتی های مختلف را بازگو کنم. به عنوان مدرس شیمی انتخاب را به خودتان واگذار می کنم اما اگر من جای شما بودم، تمرکز اصلی را بر کتاب درسی و آزمون های آزمایشی می گذاشتم و برای تمرین بیشتر به کتاب هایی که در آن ها زیاده گویی نشده (مثل قلم چی) مراجعه می کردم.

و درضمن همیشه این را به خاطر داشته باشید که سواد انسان ها به تعداد کتاب هایشان نیست. به دانش آن ها و آموخته هایشان است.

و همیشه یادتان باشد که کتابخانه ها هم کتاب هایی مفید دارند و حتما لازیم نیست تا مبالغ هنگفتی را برای کتب کمک آموزشی خرج کنید.