پاسخ به سوالات دانش اموزان(چهارم)
اثر همتراز کنندگی با جملۀ زیر قابل فهم است:
در محلولها، قویترین اسید و قویترین باز همیشه به شکل یک باز مزدوج ضعیف ویک اسید مزدوج ضعیف عمل میکنند.
اسید استیک گلاسیال یک حلال پروتونی قوی است و نشان میدهد که هیدروژن کلرید ضعیف تر از پرکلریک اسید است. به دلیل اینکه هیدروژن کلرید به صورت ملکولی نیز در این حلال وجود دارد و به عنوان یک اسید ضعیفتر از پرکلریک اسید عمل میکند.
CH3COOH + HClO4 ---------------> CH3COOH2+ + ClO4-
در این حلال تفکیک پرکلریک اسید 5000 برابر هیدروکلریک اسید است. متانول یک حلال پروتونیک دیگر است که درآن برخی از اسیدهایی که در آب کاملا تفکیک شده و قوی محسوب می شوند ، به صورت مولکولی دیده شده واسید ضعیف به حساب میآیند.
به صورت مشابه قویترین بازی که در آب میتواند وجود داشته باشد OH- است. هر باز قویتری که با آب واکنش دهد OH- تولید میکند. برای مثال یک باز قوی مثل NH2- به طور کامل با OH- در محیط آبی جایگزین میشود. بیان میشود که حلال میتواند قلیایت محلول را هم سطح کند
NH2- + H2O ----------------> NH3 + OH-
باز مزدوج اسید مزدوج اسید باز
وقتی که یک باز قویتر از باز مزدوج آب مثل اکسید سدیم به آب اضافه شود. باز قویتر با آّب واکنش داده و باز ضعیف تری میدهد که یون هیدروکسید است.
Na2O(s) + H2O ---------------> 2OH-(aq) + 2Na+(aq)
باز در اینجا یون اکسید است زیرا یون سدیم یک اسید به شدت ضعیف یا باز است.
تمام بازهایی که قویتر از یون هیدروکسید هستند با آب واکنش خواهند داد و به مقدار زیادی تولید یون هیدروکسید خواهند کرد. اگرچه یون اکسید، یون آمید، یون اتوکسید و یون متوکسید بازهایی قویتر از یون هیدروکسید هستند. قدرتشان در محلولهای آبی با یون هیدروکسید هم سطح خواهد شد. .
اثر همتراز کنندگی در هر حلال پروتونی مشهود است. برای مثال در آمونیاک مایع، تمام اسیدها با قدرت یون آمونیوم NH4+ هم سطح میشوند و تمام بازها با قدرت یون آمید NH2- همسطح میشوند. برخی از اسیدها که از آب ضعیف تر هستند در محلول آمونیاک مایع به صورت اسید قوی عمل میکنند به دلیل اینکه آنها قویتر از یون آمونیوم هستند.
این وبلاگ به منظور اطلاع رسانی و تعامل هرچه بیشتربا دانش آموزان عزیزم و دبیران محترم شیمی طراحی گردیده است .